Üniversite Tercihi: Doğru Tercih Listesi Nasıl Yapılır?

Doğru Tercih Adımları

Tercih listenizi oluştururken şu üç temel adımı izleyin:

1. Yükseköğretim Programları ve Kontenjanlar Kılavuzu mutlaka okunmalı ve bu kılavuza göre hiçbir ön şart gözetilmeksizin istek sırasına göre tercih edeceğiniz tüm program ve bölümler belirlenmelidir (www.osym.gov.tr). Yerleştikten sonra pişmanlık yaşamamak için tüm koşulları dikkatlice okuyun.
2. Belirlenen program ve bölümlerin yanına tüm özellikleri (burs, ücret, özel koşullar vb.) ve tercih edilen bölüme bir önceki yıl giren adayların başarı sıraları yazılmalıdır. Puan aralığınız artı-eksi 10.000 farkla oluşturulmalıdır. Son derece yüksek puanlı bir tercihi başa yazarak boşuna riske girmiş olursunuz. Örneğin 24.000 başarı diliminde olan bir öğrenci; 14.000 başarı dilimli bir yeri, daha önceki yerleştirmeleri de analiz ederek yazabilir. Daha fazla riske gerek yoktur; yapılan araştırmalar da bunu göstermektedir.
3. Tercihler kesinlikle puana göre değil, başarı sırasına göre yapılmalıdır.

Hangi Tür Üniversiteyi Seçmelisiniz?

Hangi tür bir üniversiteye gitmek istediğinizi bilerek tercih listesini oluşturmalısınız. Üniversiteleri dört ayrı kategoriye ayırmak mümkündür: devlet, vakıf, KKTC ve yabancı üniversiteler. Tercih edeceğiniz üniversitenin bulunduğu il ve ilçe, oturduğunuz adrese yakınlığı, öğrenim koşulları, yurt ve burs olanakları, sosyal etkinlikleri, diploma geçerliliği, mezuniyet sonrası istihdam oranları ve akademik kadrosu gibi başlıklar, tercih listesi oluştururken dikkate almanız gereken en önemli kriterlerdir.

Devlet üniversiteleri

Devlet üniversiteleri; yılda iki kez harç ödediğiniz, eğitiminizin devlet tarafından karşılandığı okullardır. Ücretsiz olmaları, daha eski ve köklü olmaları nedeniyle kontenjanlarının tamamı dolar. Ancak devlet üniversitelerinin bazılarında yurt dışı bağlantısı olan bölümler dolar ya da euro üzerinden ücretli olabilir; bu konuya dikkat etmelisiniz.

Vakıf üniversiteleri

Vakıf üniversiteleri; ücretli olup puana göre çeşitli burslar barındıran okullardır. %100 burs ile yerleşen bir öğrenci, azami öğrenim süresi boyunca ücret ödemez. Puan aralıkları devlet üniversiteleri gibidir. Ne yazık ki bazı adaylarda vakıf üniversiteleri konusunda yanlış bir algı oluşmuştur. Vakıf üniversiteleri de tıpkı devlet üniversiteleri gibi Yükseköğretim Kurumu şemsiyesi altında kurulmuş, ÖSYM sınavı ile öğrenci alan ve yerleştirilen üniversitelerdir. "Hiçbir yere giremezse özele gider" gibi bir yaklaşım doğru değildir. Gerek kadroları gerek puan türleri ile güçlü alternatif okullardır.

KKTC üniversiteleri

KKTC üniversiteleri; yavru vatanımızda kurulmuş, aynı sınavlar ile öğrenci alan üniversitelerdir. Ücretli ve ücretsiz alternatifleri vardır.

Yabancı üniversiteler

Yabancı üniversiteler konusunda, seçeceğiniz üniversitenin mutlaka YÖK denkliği olup olmadığına bakmalısınız. Denkliği olmayan bir üniversitede okumak size zaman kaybı yaşatabilir. Denkliği olup olmadığını YÖK'ün web sayfasından takip edebilirsiniz.

Tercih Listenizi Oluştururken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ön belirlemeleri yaptıktan sonra listenizi mutlaka bilinçli oluşturun. Kazandığınızda gidip öğrenim görmeyeceğiniz fakülteleri, barınma sorunu oluşturabilecek, yalnızca puana göre yazılan ve mezun olduğunuzda istihdam imkânları kısıtlı olan bölümleri, ileride daha büyük sorunlarla karşılaşmamak için listenize almayın.

Gerçekten sevdiğiniz ve istediğiniz bölümlere yer verin

• Kazandığınızda okumayı asla düşünmediğiniz, tereddüt ettiğiniz ve "kazansam dahi kayıt yaptırmam" diyeceğiniz düşük başarı sırasındaki okulları listeden çıkarın. Çünkü kazanıldığında kayıt yaptırılsın ya da yaptırılmasın, o bölümün başarı katsayısı bir sonraki yıl yarı yarıya düşecektir.
• Farklı puan türlerinden tercih yapacak adaylar, listelerini her alandan en çok istedikleri bölümlere göre oluşturmalıdır. Öğrenciler her alandan puan oluşturmalıdır; yeni mevzuata göre yatay geçişler artık çok kolaylaştığı için, fen okuyan bir öğrencinin bile diğer puan türlerinin sınavlarına girmesi önemlidir. Bir sonraki sene fikir değiştirip başka bir bölüme yatay geçiş yapmak isterseniz, elinizde oluşmuş bir puanınız olur. Bu durum, merkezi puanla yapılan yatay geçişler için önemlidir.
• İstek sırasına göre bölümler arasında başarı sırası farkı olabilir; bu, yanlış tercih yaptığınız anlamına gelmez. Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda oluşturacağınız listede, en çok istediğiniz bölümü en üste gelecek şekilde sıralamanız yeterlidir. En çok istediğiniz bölümü başarı sırasını dikkate alarak 1. sıraya yazın, ardından diğer isteklerinizi sıralayın.
• Yeni açılan ve taban puanı henüz belli olmayan bölümlerin başarı sıraları kılavuzda "---" şeklinde görünür. Bu bölümler, yakın puanlı ve yakındaki bir üniversite ile kıyaslanarak tahmini sıralaması bulunabilir. Tahminlerinize göre diğer üniversitelerle kıyaslama yapın ve aralıklarınız tutuyorsa "---" yazan bölümleri de yazın.
• Tercih listenizdeki bölüm ve programların devlet, vakıf, KKTC veya yurt dışı olması fark etmeksizin maddi şartlarına dikkat edilmelidir. Devlet üniversitelerinde de yurt dışı üniversiteleriyle ortak yürütülen bölüm/programların ücretli olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bölümlerin belirli dönemleri Türkiye'de, belirli dönemleri yurt dışında okutulur ve her iki dönem için de belirli bir ücret ödenir. Bu hususa mutlaka dikkat edin.
• Tercih listenizde sıralama yaparken önceliklendireceğiniz kriterler arasında; üniversitenin kampüs olanakları, ulaşım imkânları, yurt/barınma ve yemek durumu, yabancı dil eğitimi, eğitim programı, üniversitenin bulunduğu şehir, burs durumu, ek ücret uygulaması ve hazırlık sınıfı şartı gibi pek çok ölçüt yer alabilir. Bu konuda tercih uzmanlarından görüş alın.
• Aile istiyor diye kesinlikle sevmediğiniz bir bölümü ya da alanı seçmeyin. Unutmayın; seçeceğiniz mesleği siz yapacaksınız, aileniz değil. Sevmediğiniz, istemediğiniz bir bölümü yalnızca puanınız tutuyor diye listenize almayın.

Üniversite Tercihinde Merak Edilenler

Vakıf üniversitesi mi, devlet üniversitesi mi tercih etmeliyim?

İkisi de Yükseköğretim Kurulu şemsiyesi altında, ÖSYM sınavıyla öğrenci alan üniversitelerdir; "vakıf, hiçbir yere giremeyenin gittiği yer" algısı doğru değildir. Devlet üniversiteleri harç esaslı ve genellikle ücretsizken, vakıf üniversiteleri ücretlidir ancak puana göre %100'e varan burslar sunar. Doğru karar; kadro, puan türü, burs ve size uygunluk kriterlerine göre verilmelidir.

Yabancı üniversite tercih ederken nelere dikkat etmeliyim?

En kritik nokta YÖK denkliğidir. Seçeceğiniz üniversitenin YÖK tarafından tanınıp tanınmadığını mutlaka kontrol edin; denkliği olmayan bir programda okumak ileride zaman kaybına yol açabilir. Denklik durumunu YÖK'ün resmî web sayfasından takip edebilirsiniz.

Taban puanı belli olmayan (---) bölümler tercih edilir mi?

Evet. Yeni açılan bölümlerin başarı sıraları kılavuzda "---" olarak görünür. Bu programları, aynı şehirdeki veya yakın puanlı benzer bir üniversiteyle kıyaslayarak tahmini bir sıralama çıkarabilir; aralığınıza uyuyorsa listenize ekleyebilirsiniz.

Hepinize sağlıklı tercihler ve başarılı bir gelecek dilerim.

Güneş Banu Kocatepe
Üniversite Tercih Danışmanı