Üniversite tercih listesi hazırlarken en sık yapılan hatalardan biri "ölü tercih"tir. Ölü tercih, kısaca yerleşme ihtimalinizin olmadığı ya da listenizdeki sıralamayla uyumsuz olan, boşu boşuna yer kaplayan tercihtir. Bu yazıda ölü tercihin ne olduğunu, nasıl anlaşıldığını ve tercih listenizi riske atmadan bu hatadan nasıl kaçınabileceğinizi adım adım anlatıyorum.
Puanları Değil, Başarı Sıralamasını Kullanın
Tercihleri yaparken puanlara bakmayın; yani kendi puanınızla tercih edeceğiniz bölümlerin puanlarını karşılaştırmayın, yanılırsınız. Puan değişkendir, yıldan yıla farklılık gösterir: Türkiye geneli soru çözüm ortalamasına göre değişir, standart sapmaya göre farklılaşır, sınava katılan aday sayısı her yıl değişir. Bütün bunlar değişirken sıralama değişmez ya da çok az değişir. Bu nedenle başarı sıranıza bakın.
Üst Sıraya Yazmak Avantaj Sağlar mı?
Üst sıraya yazmak bazı durumlarda avantaj sağlamayabilir. Örneğin siz ve ben aynı tercihi yaptık; puanı/başarı dilimi yüksek olan, bu tercih son sırasında olsa dahi (daha önceki tercihlerine yerleşmediyse) yerleşebilirken, diğerimiz yerleşemeyebilir. Bununla birlikte, en çok istediğimiz ve akademik başarımıza göre yerleşme ihtimalimizin olduğu bölümleri üst sıraya yazmalıyız.
Kendi Sıramızın Ne Kadar Üstünden Yazmalıyız?
Tercih sayısı (24) bol diye, asla yerleşemeyeceğiniz kadar yüksek sıralara "ölü tercih" dediğimiz şekilde tercih yapmayın. En fazla bir-iki tercihi bu yönde yapın, daha fazla zorlamayın. Bu sınavlara, yarıştığınız puan türünde (SAY, EA, SÖZ, DİL) binlerce gencin girdiğini unutmayın. Başarı sıranızın artı-eksi 10.000 dışına çok çıkmayın.
Yeni Açılan Bölümlerin Puanı/Başarı Sırası Nasıl Olur?
Yeni açılan bölümlerin, aynı isimli denk muadillerine bakın. Bir bölümün yeni açılması ve o alanda ilk kez öğrenci alacağı için kılavuzda puan/başarı sırasının yazmaması, puanının düşük olacağı anlamına gelmez. Örneğin o bölüm Yıldız Teknik Üniversitesi'nde 70.000 dilimi ile öğrenci aldıysa, yeni açılan programda da devlet politikaları gereği bu aralığa yakın, benzer bir sıralama beklenir.
"Ölü Tercih" Nedir?
Tercih listenizde herhangi iki sıradaki tercihler arasındaki tutarsızlığa ölü tercih denir. Başarı sırası birbirinden çok farklı olan tercihler ölü tercihtir.
Konuyu bir örnekle açıklayalım: Adayın 8. tercihi 150 binden öğrenci alan bir bölüm, 9. tercihi ise 120 binden öğrenci alan bir bölüm olsun. Şöyle düşünelim: 150 bine giremeyen bir aday, 120 binlik (daha üst) bir yere girebilir mi? Böyle bir şey mümkün değil, değil mi?
İşte ölü tercih budur; alttaki tercihle bir üstündeki tercihin uyumsuzluğudur. Bu durumda alttaki tercih, boşu boşuna yer kaplayan bir tercihtir; aslında var ama yok gibidir.
Aradaki fark bu kadar açık olmamalı, makul düzeyde olmalıdır. Ne gibi? 150 binin altına 140 binin yazılması gibi; bu idare eder, ölü tercih olmaz. Ya da 40.000 dilimindeki bir öğrenci 3.000 dilimini yazarsa, bu da ölü tercih olur. Yazmış olmak için tercih yapmayın; alttaki sigorta tercihlerinizi riske atmayın.
Kısacası her tercihi bir amaçla yazın; sıralamanızla uyumlu ve gerçekten yerleşmek isteyeceğiniz bölümleri listeleyin. Sağlıklı ve bilinçli tercihler dilerim.
Güneş Banu Kocatepe
Üniversite Tercih Danışmanı
Yayınlanma Tarihi: 17.07.2026Güncellenme Tarihi: 17.07.2026